E vitamini yağda eriyen bir moleküldür. Yağ dokusu ve karaciğerde depolanır.
Sekiz kimyasal formu olmasına rağmen, insanda gereksinimi karşılayan form alfa-tokoferoldür.
Başlıca E vitamini kaynakları tohum gıdalar (ceviz, fındık vb), yeşil yapraklı bitkiler ve bu bitkilerin yağlarıdır. Özellikle zeytinyağı, ayçiçek yağı ve badem yağı alfa-tokoferolden zengindir.
Yüksek E vitamini içeriği bu yağların oksidasyonunu önler. Bu nedenle bazı gıdalarda raf ömrünü uzatmak için kullanılabilir. Güvenli olması nedeniyle E vitamini, sentetik antioksidanlara doğal bir alternatif olarak görülmektedir.
E Vitamininin Faydaları
- Güçlü antioksidan etkisi ile hücreleri korur
- Serbest radikalleri nötralize eder
- Bağışıklık sistemini destekler
- Damar sağlığını korur
- İltihaplanmayı azaltır
E vitamini serbest oksijen radikalleriyle reaksiyona girerek onları nötralize ederken kendisi radikal formuna dönüşür. C vitamini aracılığıyla tekrar aktif forma döner.
Hücre solunumunda rol oynar ve A vitamininin aktivitesini kolaylaştırır.
E vitamini hücre zarını korur ve pıhtılaşmayı azaltır. Bu nedenle kan sulandırıcı (warfarin) kullananlarda yüksek doz E vitamini kanama riskini artırabilir.
E vitamini ayrıca LDL kolesterolün oksidasyonunu engelleyerek damar sertliğini önlemeye yardımcı olur. Antiinflamatuvar etkilidir.
Günlük E Vitamini İhtiyacı
Günlük ihtiyaç yaklaşık 15 mg olarak belirlenmiştir.
Sentetik preparatlardaki E vitamininin kullanımı doğal forma göre daha düşüktür. Bu nedenle genellikle daha yüksek doz içerirler.
Tolere edilebilen üst sınır 1000 mg olarak belirtilmiştir.
E Vitamini Eksikliği
Eksiklik nadirdir ancak şu durumlarda görülebilir:
- Yağ emilim bozuklukları
- Kistik fibrozis
- Karaciğer hastalıkları
Eksikliğinde:
- Kansızlık
- Bağışıklık sisteminin zayıflaması
- Retinopati
- Kas ve sinir hastalıkları
E Vitamini Fazlalığı
Besinlerle alınan E vitaminine bağlı toksisite bildirilmemiştir. Ancak çok yüksek doz takviye kullanımında kanamalara eğilim artabilir.
Dengede ve Mutlu Kalın!
Kaynak: Free Radical Biology and Medicine 176 (2021)
